UNIDADES DIDÁCTICAS 1º

                                         (con proba escrita)
                                                                           (con proba escrita)

                                                                                                              
                                                                                                    
                        

TRIMESTRES 6º

O BLUES

O blues é un estilo musical que naceu nos Estados Unidos de América durante o século XIX, coas cancións que a xente escrava procedente do oeste de África interpretaba para facer máis amenas as duras xornadas de traballo no campo.

Historia do blues. As súas orixes



Canto de traballo




Practica: 


A RADIO

A radio é un medio de comunicación que naceu a finais do século XIX, pero que empezou a funcionar de maneira regular na década de 1920. 

Coa chegada de internet, algunhas emisoras pasaron a emitir pola rede e moitas ofrecen servizos de radio "á carta" que permiten seleccionar os contidos e descargalos en arquivos chamados podcasts.

Nos programas de radio empréganse diferentes recursos sonoros: 

. Sintonía: é a música que identifica un programa e que soa ao comezo e ao final deste.

. Cortina: é música de curta duración que separa as diferentes seccións dentro dun mesmo programa.

. Indicativo ou golpe de efecto: son efectos sonoros que chaman a atención do oínte e reforzan ou intensifican o momento de falar.

ESCOITA A RADIO AQUÍ

E AQUÍ.


A NOTA MI´

A nota mi agudo (mi´) colócase no cuarto espazo do pentagrama.




COMPÁS 6/8

O compás de 6/8 consta de 6 corcheas repartidas en dous tempos musicais. Polo tanto, cada tempo ten tres corcheas. Así, o 6/8 é un compás binario (porque ten dous tempos) e de subdvisión ternaria (porque cada tempo se subdivide en tres partes). 

A figura de tempo é a negra con punto e a figura de compás a branca con punto.

O primeiro tempo do compás é forte e o segundo débil. Márcase o primeiro abaixo e o segundo arriba.

Ritmo en 6/8



Escritura 6/8


Frase melódica en 6/8


Como ves, o primeiro tempo do primeiro compás ocúpano as tres corcheas mi fa sol e o segundo tempo outras tres, fa mi re. No segundo compás emprégase, en cambio, unha negra con punto (que equivale a tres corcheas) para rechear o segundo tempo.

Escoita como sona unha melodía en compás de 6/8:




 LECTURAS RÍTMICAS CON BAQUETAS

(lembra alternar as mans e rebotar logo de cada toque)

1


2

3

4

5

6

7

8

LOS PICAPIEDRA 



Primeira parte

SOL DO DO´ LA SOL DO

SOL FA MI MI FA SOL DO RE MI

SOL DO DO´LA SOL DO

SOL FA MI MI FA SOL DO RE DO

Segunda parte

SI MI DO´SI SI LA LA SI LA

LA RE SI LA LA SOL SOL LA SOL 

Parte final

SOL DO DO´LA SOL DO

SOL FA MI MI FA SOL DO RE

MI FA SOL DO RE

MI FA SOL DO´RE´DO



CREACIÓN DE RITMOS



A MÚSICA ELECTRÓNICA

música electrónica xurdiu a finais do século XIX en Europa. Durante o século XX estendeuse á música popular, e deu lugar a estilos como o house, o dance, o tecno ou o trance.
é un tipo de música creada por medio do uso de diferentes instrumentos electrónicos que inclúen os sintetizadoresempregadores ou ordenadores. Unha música relacionada coa innovación tecnolóxica.

          Caracterízase principalmente por:
  • Producir sons utilizando aparellos electrónicos como o  sintetizador, o sampler ou ordenadores.
  • Utilizar instrumentos musicais electrónicos e tecnoloxía.
  • Permitir incluir modificacións de voz e ritmos de fondo.
Os instrumentos electrófonos utilizan a electricidade para emitir ou modificar o son. Poden ser de dous tipos: 
- Os que producen o son de maneira convencional pero que o amplifican grazas á enerxía eléctrica, como a guitarra eléctrica ou o baixo eléctrico.



- Os que xeran o son grazas á electricidade, como o sintetizador, un instrumento capaz de crear novos timbres, modificar o timbre dos instrumentos coñecidos e incluso mesturalos.

Dentro dos instrumentos electrónicos podemos mencionar os seguintes:

  • O teclado (tamén chamado órgano eléctrico)
  • Guitarra eléctrica
  • Baixo eléctrico
  • Batería eléctrica
    E máquinas como:
  • Tornamesa (utilizada por los DJ’s)
  • Caixa de ritmos
  • Ordenador 

Outros instrumentos adaptáronse para funcionar como un instrumento eléctrico, como o saxofón eléctrico e a trompeta eléctrica.



COMENTARIO DE PARTITURA

Para comentar unha partitura imos redactando cada paso dos que se indican a continuación, describindo coas nosas palabras o que sabemos dos diferentes elementos que aparecen.

Tipo de compás: Esta partitura/este fragmento musical, esta melodía... está nun compás de 2/4, 3/4, 4/4, 6/8...

Número de compases (contando as repeticións): Ten tantos compases.

Figuras: a figura de menor duración é... e a de maior duración é...

Notas: a nota máis grave é .... e a máis aguda é....

Tempo: Débese interpretar allegro, andante, moderato...

Intensidade: a música comeza piano e no cuarto compás cambia a forte. Finalmente, volve a sonar piano ata o final.

Podes practicar comentando os seguintes fragmentos musicais:

1

2








A ORQUESTRA. PERCUSIÓN

A sección de percusión na orquestra é variable e depende de cada obra.

Algúns dos instrumentos máis frecuentes son: CAIXA, TIMBAIS, TRIÁNGULO, MARIMBA, PRATO, BOMBO, CAMPÁS TUBULARES, GONG.


SIGNOS DE REPETICIÓN

Ademais dos signos que xa coñeces, existen outras formas de indicar repeticións da música nas partituras:

• Da Capo («desde a cabeza» en italiano) indica que a música se repite desde o principio.

• Da Capo al Fine («desde a cabeza ata a fin» en italiano) utilízase para repetir a música desde o principio ata onde se encontra a palabra Fine.


AS ALTERACIÓNS


As alteracións son signos que modifican a altura da nota que as leva (fana soar máis aguda ou máis grave) ou déixana como estaba. Aumentan ou diminúen 1 semitón.

- Díese/Sostenido (#). Altera un semitón ascendente a altura da nota que a leva.

- Bemol (♭) . Altera un semitón descendente a altura da nota que o leva.

- Becadro (♮) . Anula o efecto da díese e do bemol. É dicir, se unha nota ten díese ou bemol, e despois aparece con becadro, a nota é natural; ou sexa, como se non levase nada. Unha nota con becadro é igual a unha nota non alterada.

No piano as teclas brancas pertencen a notas naturais e entre elas hay un ton. As teclas negras pertenen a notas alteradas; dunha negra a unha branca hai un semitón. Entre o conxunto de notas das teclas brancas e as das teclas negras obtemos moita máis variedade de sons.

As alteracións poden ser:

- Propias: Cando están na armadura da partitura (entre a clave e o indicador do compás). IMPORTANTE: Estas alteracións afectan ás notas que as levan ao longo de toda a peza. - Accidentais: Cando están colocadas nas notas de maneira individual. Afectan a esa nota ao longo de todo o compás. - De precaución: Van entre parénteses para lembrar que a nova situación da nota.

Como podes ver, no 3º compás hai un fa# e no 4º a alteración de precaución lémbranos que o fa xa non está alterado.

Aquí vemos que na armadura hai un si bemol e no 3º compás un bemol que nos indica que ese si segue sendo bemol.

A díese e o bemol tamén se poden indicar ao comezo do pentagrama; nese caso afecta a todas as notas do mesmo nome que haxa na partitura.




MÚ 2 5º

A NEGRA CON PUNTO E CORCHEA


AS ALTERACIÓNS


Cando facemos unha escala, esta pode estar formada por tons e semitóns (medios tons). Por exemplo, a escala de Do Maior, consta dunha combinación de cinco tons e dous semitóns. Os semitóns atópanse entre o MI e o FA e entre o SI e o DO.


Comproba a diferenza de entonación entre un ton e un semitón con sostenido ou díese:


As palabra "alterar" significa cambiar as características, a esencia ou a forma das cousas. En Música, as alteracións son signos musicais que alteran a afinación dunha nota e, polo tanto, modifican o seu son natural. As principais alteracións son:


As alteracións sempre se colocan á esquerda da figura ou da nota que se quere alterar.


                                             
Cada alteración ten unha función. A díese ou sostenido altera o son un semitón  ascendente. O bemol altera o son un semitón descendente. O bemol anula o efecto do sostenido e do bemol.


As alteracións afectan a todas as notas do mesmo nome dentro do mesmo compás. Así, cando apareza unha alteración nunha nota, se hai outra do mesmo nome despois, non é necesario colocar a alteración dúas veces.


No piano as teclas brancas son notas naturais e as negras alteradas.


Un bemol fai o oposto ao sostenido. Se co sostenido alteramos o son un semitón ascendente facendo a nota máis aguda, co bemol alteramos o son un semitón descendente e a nota se fai máis grave.


En resumo:



LECTURAS RÍTMICAS CON BAQUETAS

(lembra alternar as mans e rebotar logo de cada toque)

Practica corchea e dúas semicorcheas


1

2

3

4

5

6

7

MATICES DE INTENSIDADE




LOS PICAPIEDRA 



Primeira parte

SOL DO DO´ LA SOL DO

SOL FA MI MI FA SOL DO RE MI

SOL DO DO´LA SOL DO

SOL FA MI MI FA SOL DO RE DO

Segunda parte

SI MI DO´SI SI LA LA SI LA

LA RE SI LA LA SOL SOL LA SOL 

Parte final

SOL DO DO´LA SOL DO

SOL FA MI MI FA SOL DO RE

MI FA SOL DO RE

MI FA SOL DO´RE´DO




INDICADORES DE TEMPO


tempo é o grao de velocidade con que se interpreta unha obra musical. Indícase ao comezo do pentagrama mediante equivalencia ou mediante termos italianos. 




A BATUCADA



La batucada es una manifestación musical con un ritmo brasileño de influencias africanas, interpretado por un grupo de percusionistas llamado "bloco". El origen de la batucada está en las culturas africanas donde se han dado siempre formaciones de tambores para festividades populares. Interpretan diversos estilos musicales afro brasileiros y otros de Brasil como la samba y el reggae brasileiro, entre otros. La música es totalmente rítmica, tiene como característica principal la acentuación del segundo tiempo en los compases. Se la considera a veces una derivación de la samba. Los instrumentos que se utilizan son:
  • Repiniquetom-tom agudo como el tambor tocado con un solo palo (o dos palos largos) y la mano. Dirige la batucada.
  • Surdo, es un tambor grande con un tamaño medio de 50 cm de diámetro. Proporciona el tiempo fuerte grave de cada compás. Cuando sólo está tocando un surdo, acentúan los pulsos segundo y cuarto de cada compás. Cuando un segundo surdo está tocando, se afina ligeramente más agudo y se toca acentuando los pulsos primero y tercero del compás. Un tercer surdo de terceira o surdo-mor ejecuta síncopas entre los pulsos.
  • Tamborim, es un tambor pequeño normalmente tocado con un palo o una baqueta de plástico con múltiples puntas.
  • Caixa de guerra, es un tambor más profundo con cables en la cabeza y Tarol, una caja de batería más delgada.
  • Cuica, es un tambor de una sola cabeza con un palillo montado dentro del cuerpo del tambor, perpendicular a la cabeza. El instrumento se toca frotando un paño húmedo a lo largo de este palo, mientras que presiona la cabeza del tambor con un dedo o un pulgar. Cuanto más fuerte se presiona el dedo contra el palo, más aguda será la altura del sonido. La cuica crea un sonido único, que a veces puede sonar como la voz humana.
  • Timbal brasileño, un largo tambor en forma de cono que se utiliza para producir sonidos agudos y graves en el conjunto. Por lo general se toca con las manos y crea un timbre similar al yembe de África Occidental.
  • Pandeiro, es similar a una pandereta y en ocasiones se toca elaboradamente con la mano. A diferencia de la pandereta, el pandeiro se puede afinar.
  • Reco-reco, conocido en español como güiro, es un instrumento de madera generalmente hueco con una superficie exterior estriada que se raspa con un palo.
  • Chocalho, ganzá, rocar, así como sacudidores de varios tipos y materiales.
  • Agogô, es un instrumento de pequeña percusión en forma de campana simple o múltiple.
  • Apito, es un pequeño silbato de plástico, metal o madera.


Podemos ver batucadas en los países africanos y en países cuyas culturas tienen raíces africanas. Aunque tienen su origen en Brasil, donde se forman batucadas con más de 3000 tamboristas y bailarines-as,  eEspañaArgentina y Chile son habituales las batucadas en calles, parques, plazas, fiestas o también en las manifestaciones o protestas sociales usando la música y el volumen de los instrumentos en señal de protesta.

En Chile la batucada está tan masificada en distintas ciudades, que agrupaciones particulares organizan sus propios carnavales a los cuales invitan a otras batucadas y agrupaciones culturales convirtiendo las calles en una fiesta para toda la gente.

En España destacan La Galeta percussió Escuela Synergia, Associacião Brasileira Chicon de São Paulo, Tumbata Batucada, Associacião de Batucada do Brasil, Associacião de Artistas Ateneu Rítmic, Associacião Mininhos du Loê, Associació Tropalotrop d'Integració Artística Tropa lo TropAsociación Cultural Kapdetum Batuka.

Interpretaciones



OS INSTRUMENTOS DE CORDA. CLASIFICACIÓN

Os instrumentos musicais clasifícanse tradicionalmente segundo a maneira de producir o son. 
Os instrumentos de corda poden ser de corda fretada (frétanse as cordas cun arco), de corda pulsada (púlsanse as cordas cun dedo ou cunha puga), ou de corda percutida (percútense as cordas golpeando cos dedos).
Escóitaos e obsérvaos:
Corda fretada
Corda pulsada
Corda percutida

Recoñeces o instrumento polo seu son? Inténtao.


OS INSTRUMENTOS DE PERCUSIÓN. CLASIFICACIÓN

Os instrumentos de percusión soan ao golpear, axitar ou raspar o corpo do instrumento ou o seu parche. Ademais, poden ser: de altura determinada (permítennos interpretar melodías) ou de altura indeterminada (só permiten interpretar ritmos).

Instrumentos de percusión escolares

Actividad: 
Memoriza percusión (marca de dos en dos casillas hasta dar con dos instrumentos iguales).

OS INSTRUMENTOS DE VENTO-MADEIRA E DE VENTO-METAL

frauta travesa, o clarinete, o óboe, o fagot e o saxofón son instrumentos de vento-madeira. Antigamente estaban feitos de madeira e o seu son é máis doce que o dos intrumentos de vento-metal. Os son prodúcese ao soprar por unha boquilla ou ao vibrar unha cana de madeira.

trompeta, a trompa o trombón e a tuba son instrumentos de vento-metal. Están feitos de metal e o seu son prodúcese ao vibrar os beizos na embocadura.

ActividadeInstrumentos de vento-metal (escribe a primeira letra con maiúscula).
Lembra:

OS INSTRUMENTOS DE VENTO CON TECLADO






AS DANZAS TRADICIONAIS 

DANZA DE CINTAS

DANZA DE ARCOS

DANZA DE PAUS



AGRUPACIÓNS INSTRUMENTAIS





AGRUPACIÓNS VOCAIS

Hay diferentes tipos de orquestras e de coros segundo o número de músicos de que están compostas.
. Un coro de cámara está formado por entre 10 e 20 voces femininas e masculinas.
. Un coro sinfónico está formado por máis de 20 ou 25 voces femininas e masculinas.
. Unha orquestra de cámara está formada por entre 10 e 20 instrumentos de corda e, ocasionalmente, por algún de vento.
. Unha orquestra sinfónica está formada por máis de 4o instrumentos de corda, 20 ou 30 instrumentos de vento e, polo menos, 2 de percusión.

COMENTARIO DE PARTITURA

Para comentar unha partitura imos redactando cada paso dos que se indican a continuación, describindo coas nosas palabras o que sabemos dos diferentes elementos que aparecen.

1º Tipo de compás: Esta partitura/este fragmento musical, esta melodía... está nun compás de 2/4, 3/4, 4/4 ...

2º Número de compases (contando as repeticións): Ten tantos compases.

 Figuras: a figura de menor duración é... e a de maior duración é...

4º Notas: a nota máis grave é .... e a máis aguda é....

5º Tempo: Débese interpretar allegro, andante, moderato...

6º Intensidade: a música comeza piano e no cuarto compás cambia a forte. Finalmente, volve a sonar piano ata o final.

Podes practicar comentando os seguintes fragmentos musicais:

1

2